خانه / اخبار / اخبار چارک / همانندی هایی از موسیقی عثمانی و نوحه های چارک

همانندی هایی از موسیقی عثمانی و نوحه های چارک

پیدا کردن نمونه هایی از موسیقی اطراف و اکناف ایران و نسبت دادن آنها به ادوار گذشته کاری سهل و ممتنع است. سهل از این جهت که به هر حال در گوشه کنار این سرزمین پهناور، نغماتی مختص همان منطقه وجود دارند و ممتنع از آن رو که این نغمات در بدبینانه ترین حالت، بخشی از حافظه تاریخی هر ناحیه محسوب می شوند و نمی توان به طور کلی منکر قضیه شد. اما اینکه نغمه ای در یک روستای کوچک استان بوشهر را با موسیقی دوران عثمانی –ترکیه فعلی- مقایسه کنیم و حتی ریشه اش را به آن نسبت دهیم، به نظرم خیلی خوشبینانه است. کاری که فعلاً در حد یک کنجکاوی می توان بدان پرداخت ولی نمی توان نتیجه قطعی گرفت و احیاناً حکمی هم صادر کرد. اما به شنیدنش می ارزد.

به تازگی کتابی از دوست گرامی جناب محسن شریفیان آهنگساز و نوازنده نی انبان و سرپرست گروه موسیقی لیان، دریافت کردم که تقریباً چم و خم موسیقی سوگواری منظقه بوشهر را مورد کنکاش قرار داده است. کار زیبای او که “اهل ماتم، آواها و آیین سوگواری در بوشهر” نام دارد، حاوی مطالب آموزنده ای از انواع موسیقی های سوگ مذهبی و غیر مذهبی بوشهر است. علاوه بر آن، جزئیات ساختمانی سازهای مورد استفاده در این نوع موسیقی با تصاویری تشریح شده و عکس های متعددی از شیوه عزاداری و سوگواری مردمان ساحل نشین خلیج فارس نیز آمده است. یکی از بهترین بخش های این کتاب ، سی دی ضمیمه آن می باشد که ۴۷ قطعه منحصر به فرد از موسیقی های سازی و آوازی زادگاه نویسنده را در خود دارد. در میان نمونه ها، علاوه بر نغمه های آشنای منطقه بوشهر که از رسانه ها پخش می شوند و در برخی آثار صوتی بازار موسیقی هم می توان شنید، نمونه های بسیار خاص و بکری هستند که اساساً نسبت کمی با موسیقی امروزین ایران و حتی موسیقی بوشهر دارند. این نمونه ها که از روستای چارک ضبط شده اند، شباهت عجیبی به موسیقی دوران عثمانی دارند که در حال حاضر توسط دراویش ترکیه همچنان اجرا می شوند.

نمونه ای از موسیقی عثمانی یا دراویش ترکیه را بشنوید

نوحه پامنبری اهالی روستای چارک را بشنوید

نمونه دوم از نوحه پامنبری روستای چارک را بشنوید

نمونه سوم از نوحه پامنبری روستای چارک را بشنوید

نمونه اول از روستای چارک که در فواصل شور ادا می شود، از نظر گردش ملوی و تحریرها، شباهت خیلی زیادی به نمونه عثمانی دارد. در نمونه دوم از روستای چارک باز هم فواصل دستگاه شور را می شنویم ولی نوع گردش ملودی امروزی تر می نماید. ضمن اینکه همچنان تحریرهای خاص،  باعث می شوند به موسیقی عثمانی شباهت اندکی پیدا کند. در نمونه سوم که خیلی خیلی امروزی تر شنیده می شود، فواصل بیات اصفهان با اشاره هایی به دستگاه همایون را داریم. با این وجود باز هم می توان یک خویشاوندی کوچک بین آن و نمونه عثمانی جستجو کرد. یک توضیح در مورد موسیقی دوران عثمانی اینکه با معیار دستگاه، نمی توان آن را بررسی کرد. در همین نمونه اگر دقت کنید به سادگی نمی توان گفت که در چه دستگاهی اجرا می شود. زیرا اساساً فواصل موسیقی دوران عثمانی از جنس موسیقی دستگاهی نیست. اما اینکه بر چه اساسی موسیقی فعلی دراویش ترکیه را به دوران عثمانی نسبت می دهیم، باید گفت، ترک ها از حدود ۲۵۰ سال پیش، نت نویسی مخصوص داشته اند و غالب آهنگ های فعلی دراویش ترکیه از روی همین نت ها اجرا می شوند. بنابراین سندیت قابل قبولی دارند.

کتاب “اهل ماتم، آواها و آیین سوگواری در بوشهر” با شمارگان ۱۵۰۰ نسخه با قیمت ۵۸۰۰ تومان توسط انتشارات دیرین منتشر شده است که علاقه مندان می توانند آن را از کتابفروشی های معتبر تهیه کنند.  آنهایی که دور از مرکز اند و به مراکز توزیع کتاب دسترسی ندارند، می توانند با استفاده از اینترنت وارد فروشگاه موسیقی بشوند و آن را خریداری نمایند.

منبع: موسیقی ما

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کد امنیتی: *